Mae pedwar prif rywogaeth o forfilod yn byw o amgylch arfordir Cymru drwy gydol y flwyddyn. Nhw yw’r llamhidydd harbwr, y dolffin cyffredin, y dolffin trwyn potel a dolffin Riss. Ar ben y rheini mae dwy rywogaeth arall sy’n cael eu hadrodd i ni bron bob blwyddyn. Nhw yw’r dolffin streipiog a’r morfil minc. Mae yna lawer o rywogaethau sy’n cael eu hadrodd i ni ond sy’n llawer prinnach yn ein dyfroedd, fel un o forfilod sy’n plymio dyfnaf y byd, y morfil pigog Cuvier, neu’r ail forfil mwyaf, y morfil asgellog.
Mae’r dolffin cyffredin trwynfyr yw’r ail forfilig mwyaf cyffredin yn ein dyfroedd, gyda’u niferoedd wedi cynyddu’n fawr dros y deng mlynedd diwethaf i’r fath raddau y byddant cyn bo hir yn dod y morfilig mwyaf cyffredin. Mae’r dolffin cyffredin yn tyfu i ychydig dros 2m o hyd ac yn byw am tua 40 mlynedd. Mae gan y dolffin cyffredin batrwm awrwydr nodedig ar ei ystlys.
Gwelir dolffiniaid Risso yn bennaf o amgylch arfordir Ynys Môn ond maent wedi cael eu gweld i fyny ac i lawr Bae Aberteifi. Maent yn tyfu i tua 3.5m ac mae ganddynt olwg nodedig o wên. Mae dolffiniaid Risso yn dechrau’n llwyd/brown olewydd ond wrth iddynt fynd yn hŷn byddant yn troi’n wynnach o ran golwg.
Mae’r dolffin trwyn potel yn un o’r morfilod mwyaf adnabyddus yn ein dyfroedd. Credwn fod dros 300 o fewn Bae Aberteifi gydag unedau teuluol yn cael eu gweld yn rheolaidd i fyny ac i lawr ein harfordir. Mae’r dolffin trwyn potel yn tyfu i dros 3.5m a gall bwyso dros ½ tunnell pan fydd wedi tyfu’n llawn. Mae gan sefydliadau sy’n monitro’r dolffiniaid trwyn potel gofnodion sy’n dyddio’n ôl dros 60 mlynedd ar rai unigolion. Mae’r dolffin trwyn potel yn ddeallus iawn ac yn ysglyfaethwr brig heb unrhyw fygythiadau naturiol o amgylch ein harfordir.
Y llamhidydd harbwr yw’r morfil lleiaf sydd gennym yn y dyfroedd o amgylch arfordir Cymru, gyda nhw’n tyfu i tua 1.5m. Maent hefyd yn un o’r morfilod mwyaf cyffredin o amgylch ein harfordir, gyda phodennau mawr i’w gweld. Oherwydd eu trwynau crwn yn lle pig, maent yn cael eu hadrodd yn rheolaidd i ni fel orca bach. Maent yn bwydo ar bysgod a chramenogion llai. Yn anffodus, maent yn wynebu llawer o heriau, gyda nhw ond yn byw am tua 10 i 15 mlynedd. Mae ganddynt un o’r beichiau parasitig uchaf o’r morfilod a welwn o amgylch ein harfordir. Maent hefyd yn cael eu lladd yn rheolaidd gan anifeiliaid morol eraill fel y dolffin trwyn potel a morloi llwyd.